Yaşam Denen O Sürprizli Yol

Dilek Büyük

Alman yazar Mirjam Pressler yaşamı boyunca otuzdan fazla kitap yazmış, pek çok kitap çevirmiş. Ülkesinde yazdıklarıyla ödüller almış. Selam, Ben Kitty’de 2018 En İyi Almanca Kitap Ödülü’ne aday olan kitabı.

Kitabın kahramanı Kitty, küçücük bir kediyken boğulma tehlikesi atlatır. Emekli öğretmen Emma tarafından sahiplenilir. Kitty ailesinin fertlerini hatırlayamayacak kadar küçüktür, Emma ise hayli yaşlıdır. İki yalnız birbirlerine çabucak alışır, çok da iyi anlaşırlar. Emma, Kitty için çok iyi bir öğretmen olur. Yaşama nasıl daha adil bakılacağını ve aydınlık bir zihinle nasıl düşünüleceğini, hatta konuşmayı bile öğrenir Kitty iki yıl içinde Emma’dan. Ama bir gün Emma hastalanır. Önce bakımevine gider ama Kitty onun eve dönmesini beklerken Emma’nın vefat ettiğini öğrenir. Yaşadıkları eve başkaları taşınır. Kitty artık orada yeri olmadığını bilir, barınağa gitmek de istemez ve eski fırında yaşamaya başlar. Burada alıştığı dünyadan bambaşka hayatlarla tanışır. Ev konforunu hiçbir zaman tanımamış sokak kedileri, savaş yüzünden yaşadıkları yeri terk etmek zorunda kalan mülteci kediler…  Ama bir yandan yeni ilişkiler de kurar; eski bir akrobat olan filozof Bruno, ablası kabul ettiği Flecki gibi… Bir ara eski evin yeni sahipleri ile yaşamayı da dener ama şansı yaver gitmez. Ümitlerini yitirmeye yakın, beklenmedik bir sürpriz olur, Emma’nın postacısı onu tanır, eşiyle beraber sahiplenmeye karar verirler ve böylece Kitty için her şey yeniden yoluna girer.

Pressler, yaşamın çoğu kez öngöremediğimiz sürprizler barındıran akışını bir kedinin gözünden anlatmış. Kediseverlerin kuşkusuz çok seveceği bir hikâyesi var Kitty’nin. Fakat bir kedi öyküsü olmasının ötesinde hem küçüklere hem büyüklere hayatın kendisini iyi bir hikâye anlatıcısı sesiyle anlatmış Mirjam Pressler.

Kitty, daha dünya hakkında neredeyse hiçbir şey bilmezken Emma tarafından sahiplenilir. Böylece artık güven içinde bir yaşama sahip olur. Her şey yolundadır. İyi bir eğitim alır sahibesinden, kendisi de ona yoldaş olur. Ama bir gün her şey alt üst olur. Güvenli ortamdan eser kalmaz. Yetişkin okura burada hemen kendi hayatını hatırlatıyor yazar, “Senin hayatında da böylesine sarsıldığın kayıplar olmadı mı?” diye soruyor satırların arasından. Ama Kitty’nin sokaklardaki zorlanan sürecinin ardından da,”Yeniden ve bu kez şansın senden yana döneceğini unutma, “ diye anımsatıyor okuruna. Kişisel hayatlarımızdaki inişleri çıkışları, kayıp karşısında değişen duygularımızı, beklenmedik zorluklarla mücadele edecek güce her zaman sahip olduğumuzu, dostluğun değerini hatırlatıyor.

Sadece bireye dair değil, toplumsal bakış açısıyla ilgili konulara da yer vermiş Pressler. İnsanların hayvanlarla ilişkisi, barınak sorunu, hayvan hakları, savaş ve mülteci sorunları gibi. Tüm bu malzemeyi okurun gözüne sokmadan, parmak sallayıp öğretmen rolüne soyunmadan yapmış. Metin boyunca kullandığı dil, neredeyse masal yumuşaklığında. Yer yer okuru hüzne gark etse de metnin büyük bölümünde okura tebessüm ettirmeyi başarıyor.

Kitabı duygu yönü güçlü, sağlam bir kurguyla hazırlanmış. Ancak iyi bir edebi metnin bir adım ötesine geçmeyi de başarmış. Genç okurun kin, kusurlar, savaş gibi felsefi temalar hakkında düşünmesini sağlayacak unsurlar da eklemiş metne.

Her bölümün başındaki minik şiirler ile oldukça sade, az sayıdaki illüstrasyon da genç okurun metnin içinde ilerlemesini kolaylaştıran ögeler olmuş.

Böylece yazar, minicik ve kimsesiz başlayan Kitty’nin hayatının anne olmaya kadar ilerleyen sürecine tanıklık ettiriyor okuruna. Ve bu tanıklıkta yaşamın başlarındaki okur kitlesine hayatta başımıza ne denli beklenmedik şeyler gelebileceğini anlatırken, yetişkin okura da her inişin bir çıkışı olduğunu hatırlatıyor.

Kitty’nin yaşadıkları bana Orhan Veli’nin mısralarını anımsatıyor:

Biliyorum, kolay değil yaşamak;

Ama işte

Bir ölünün hâlâ yatağı sıcak,

Birinin saati işliyor kolunda.

Yaşamak kolay değil ya kardeşler,

Ölmek de değil;

Kolay değil bu dünyadan ayrılmak.

Yazar: Mirjam Pressler

Çeviren: Ebrar Karadeniz

Çizer: Rotraut Susanne Berner

Genç Timaş Yayınları